ઉંમરલાયક

.
.
આંકડાઓ ભૂંસીને
શિક્ષક તો ચાલતા થયા.
તોપણ બ્લેકબોર્ડ પર રહી ગયા હતા.
સરવાળા, બાદબાકી અને મીંડું.
જોસેફ સરવાળો લઈને નીકળી પડ્યો
અને અમીના બાદબાકી લઈને.
ઘરે જતો હતો ત્યારે
મારા ગજવામાં તો હતું મીંડું.
કાગડાઓના જંગલી અવાજો
રસ્તાને પાર કરતું વૃક્ષ
ખરી પડ્યો તારો અને ખૂણામાં વિખરાઈ ગયો.
.
.
ચિક્કાર વરસાદ પડ્યો
મીંડું એમ ને એમ પીગળી ગયું.
ઘરે પહોંચ્યો
ત્યારે મેં અરીસામાં તાકી તાકીને જોયું
તો મને મૂછ ફૂટતી હતી.
.
.
– કે. સચ્ચિદાનંદ
(ભાષા: મલયાલમ)
(અનુવાદ: ઉત્પલ ભાયાણી)

મોર સાથે રમતી કન્યા

.
.
આવતી કાલે પાછો આવીશ એવું મને કહીને ગયો
મેં મારા ઘરની બારી પર
ફરી ફરીને લખ્યા કર્યું, બસ લખ્યા કર્યું
આવતી કાલે, આવતી કાલે…
આ શબ્દોથી ઢાંકી દીધી જમીન.
જયારે સવાર ઊગી ત્યારે તો
બધા મને બસ પૂછ્યા કરે :
સખી ! કહેને…એટલું તો કહેને
આવતી કાલ તારી આવશે ક્યારે?
કાલની મેં તો છોડી દીધી તમામ આશા
મારો પ્રિયતમ પાછો નહીં આવ્યો તે નહીં આવ્યો.
વિદ્યાપતિ કહે : સાંભળ સુંદરી : કટુવચન આ, ક્રૂર
અન્ય સ્ત્રીઓએ લલચાવીને એને રાખ્યો દૂર.
.
.
– વિદ્યાપતિ
(ભાષા: મૈથિલી)
(અનુવાદ: સુરેશ દલાલ)

વેશ્યાએ દીકરીને કહ્યું

.
.
વ્હાલી દીકરી, કોઈ પણ પ્રકારની શરમ વિના કહેજે
કે હું તારી માં છું.
આ નગર તારું પિતા.
જા, જઈને કહેજે પવિત્ર પત્નીઓને
કે હું તેમના પતિઓને
પ્રેમ કેમ કરાય તે શીખવું છું.
.
.
હજારો સ્ત્રીઓનું સ્થાન લઈને
હું મારું સમર્પણ કરું છું
અને સંત થાઉં છું
.
.
મારી દીકરી, પુરુષોની ઈચ્છાઓ તો અનંત છે,
તારે એ સમુદ્ર ઓળંગવો જ રહ્યો
અને મારી જેમ શરીરને અતિક્રમી જા.
.
.
તારા મસ્તકને ઉન્નત કર
હું જે નથી કરી શકી તે કર
અને તારો વિકાસ કર મહાન થવા માટે.
તારે આવતી કાલની અભિસારિકા થવાનું છે.
જે સૂર્ય હું જોઈ નથી શકી
એ તારે જોવાનો છે.
.
.
ઈશુ પાસે હું રડતી હોઉં એવું હું ઈચ્છતી નથી
કે નથી જોઈતો મને ઉપ્ગુપ્ત મારી પાસે રડતો,
પ્રત્યેક રાતે હું લાલચોળ થાઉં છું
અને પ્રત્યેક સવારે હું સોનું.
.
.
હું વાસનાને જીતું છું
તારે કામના અને લોભને પાર કરવા પડશે.
આપણે તો સમુદ્ર પૃથ્વી છીએ
અને આપણે તો અર્પણ કરનારી પ્રકૃતીદત્તા.
.
.
– કે. સચ્ચિદાનંદ
(ભાષા: મલયાલમ)
(અનુવાદ: સુરેશ દલાલ)